PRIMEUR: VOOR HET EERST MOORMAKI GEBOREN IN ZOO PLANCKENDAEL

Voor de allereerste keer in de geschiedenis van het dierenpark is er een moormaki geboren! Het jong van moeder Kimmie en vader Oreo stelt het goed. “Ze zijn voor de eerste keer ouders geworden. Ze doen het geweldig. Het is écht hartverwarmend om te zien hoe zij hun kleintje beschermen”, zegt verzorger Stéphanie.

Wie door het makiverblijf loopt, kan tussen de dieren wandelen en moet goed rondkijken om het jong te zien. “De eerste twee weken klampt het zich stevig vast aan moeders vacht. Binnenkort klimt het jong al op haar rug. Niet veel later zal het spelenderwijs de omgeving gaan verkennen”, legt de verzorger uit. Wanneer ze groot zijn, zitten ze je letterlijk met open armen op te wachten, want zo zonnebaden ze het liefst.

Of het een jongen of een meisje is, kan de dierentuin nog niet zeggen. Een vrouwelijke moormaki is koperkleurig met witte pluimpjes aan haar oren, terwijl de mannetjes zwart zijn. “Voorlopig is het jong ook koperkleurig, dus misschien is het wel een meisje. We wachten nog eventjes af, want ze kunnen nog tot acht weken veranderen van kleur.” Wat wel vaststaat, is dat deze maki een naam met een W zal krijgen, zoals alle borelingen in ZOO Planckendael in 2021.

Geweldig nieuws

De geboorte van deze moormaki – ook wel lemuur genoemd - is niet alleen de allereerste in de geschiedenis van ZOO Planckendael. Het is ook bijzonder goed nieuws voor het internationale kweeprogramma voor deze dieren van het Afrikaanse eiland Madagaskar. Het gaat immers niet goed met deze bedreigde diersoort door houtkap in hun habitat, stroperij en illegale handel. Op deze manier draagt ZOO Planckendael bij tot het in stand houden van een reservepopulatie.

Bron: Zoo/Planckendael

Foto's: Jonas Verhulst

Ooievaars druk in de weer!

Heerlijk nieuws uit onze prachtige ooievaarsnesten. De grootste kolonie van België is bijna volledig. Maar liefst 144 van de 160 ooievaars kozen al één van de 72 nesten uit. Ze voelen zich al prima thuis! Druk in de weer vliegen ze alle richtingen uit om takjes te halen en hun geklepper te laten horen. En... er zijn zelfs al eieren gespot!

Bron & video: Zoo/Planckendael

Foto: Jonas Verhulst

ZOO PLANCKENDAEL KIEST VOOR ECOLOGISCHE AUTOBUSSEN OP GAS OF CNG

ZOO Planckendael steekt zijn shuttlebus ZOO Planckendael Express in een groen jasje. De Express vervoert jaarlijks 50.000 bezoekers van Mechelen station naar het dierenpark en terug. Tot voor kort werden daar traditionele bussen op diesel voor ingezet. Vanaf de paasvakantie worden bezoekers opgepikt door twee gloednieuwe CNG-bussen die rijden op gas. Dit initiatief past perfect in het duurzame karakter van het park.

Groener alternatief

ZOO Planckendael zet samen met busmaatschappij Hansea jaarlijks twee bussen in voor het vervoer van zijn bezoekers van en naar station Mechelen. Die bussen worden nu vervangen door twee gloednieuwe bussen van MAN die rijden op CNG, wat staat voor Compressed Natural Gas of samengedrukt gas.

Klaar voor de toekomst

ZOO Planckendael kiest niet toevallig voor CNG-bussen. Het is een bewuste keuze om nog meer in te zetten op duurzaam vervoer.

De shuttlebus rijdt vanaf de paasvakantie tot eind september tijdens de openingsuren van ZOO Planckendael. Het dierenpark onderzoekt de mogelijkheid om de CNG-bussen in de toekomst te laten rijden op biomethaan, waardoor een rit van en naar ZOO Planckendael volledig CO2-neutraal wordt.

Bron: ZOO/Planckendael

Foto's: Jonas Verhulst

Dubbele blind date voor leeuw Nestor in ZOO Antwerpen

Nieuw kweekprogramma om soort voor uitsterven te behoeden

 

Leeuw Nestor, koning van ZOO Antwerpen, maakt kennis met jonge leeuwinnen Kira en Tasauit twee verschillende dierentuinen. Ze arriveerden vlak voor de coronasluiting op 13 oktober uit Tsjechië. Ze leerden eerst elkaar en het perk kennen. Nu is mannetjesleeuw Nestor aan de beurt. De leeuwinnen worden in mei twee jaar en zijn dan geslachtsrijp. Nog in 2021 kijkt ZOO Antwerpen reik-halzend uit naar welpjes. De genen van zowel Nestor als van zijn twee nieuwe partners zijn belangrijk in het overleven van de West- en Centraal-Afrikaanse leeuw. ZOO Antwerpen neemt deel aan het kweekprogramma voor deze bedreigde diersoort.

 

Introductie

De leeuwen geleidelijk aan elkaar introduceren is belangrijk voor succes. Leeuwen kunnen fel uit de hoek komen met hun klauwen en tanden om zich te laten gelden. Ze brullen, blazen, klauwen en bijten als echte katten, maar dan een maatje groter en gevaarlijker. Zo vertelt coördinator dierenzorg Patrick: “De introductie is een langzaam proces: van ruiken, horen en oogcontact tot de finale ontmoeting. De dames leerden elkaar eerst kennen om een band op te bouwen. Dit ging vlot. Nu ontmoeten ze mannetje Nestor. Alles gebeurt op het ritme van de dieren.”

 

De groep

Leeuwen leven in een groep met meerdere vrouwen, hun welpen, pubers en tot zeven mannen samen. In ZOO Antwerpen woonde volgzame mannetjesleeuw Nestor tot in juni 2020 samen met zijn oudere en dominante zus Caitlin. Een eerdere introductie met een jonge vrouw mislukte o.a. daardoor. Na Caitlins dood verloor Nestor een stuk onzekerheid. Hij laat zich regelmatig brullend horen en toont zich de koning te rijk. Voor de soort is het hoog tijd dat hij zich voortplant. Met de komst van Kira en Tasastart een nieuwe amoureuze levensfase voor Nestor in ZOO Antwerpen, hopelijk snel gevolgd door geboortes.

 

Grote en kleine gezinnen

Leeuwen zijn geslachtsrijp rond twee jaar. De leeuwinnen bevallen na een draagtijd van 100 dagen, van een nest van één tot vier jongen. Wist je dat dit aantal mee bepaald wordt door de leeftijd van de moeder en de levensomstandigheden? Is er voldoende voedsel beschikbaar, dan zullen er eerder meerdere jongen geboren worden. Een eerste worp is vaak risicovol door een onervaren moeder.

 

Steeds minder

De Afrikaanse leeuwen lijden onder jacht, stroperij, biotoopverlies en vergiftiging. Veeboeren beschermen hun kudde door vergiftigd leeuwenlokaas achter te laten waardoor de leeuwen sterven. Ze zijn heel kwetsbaar. Hun aantallen nemen af, we tellen nu ongeveer nog 23 000 tot 39 000 volwassen dieren. “Door deel te nemenaan het nieuwe, Europese kweekprogramma willen we de West- en Centraal-Afrikaanse leeuwen behoeden voor uitsterven”, vertelt curator Sarah.

Bron: Zoo Antwerpen

Foto's: Jonas Verhulst

 

 

 

VOOR DE ALLEREERSTE KEER TWEELING AFRIKAANSE STEKELVARKENS GEBOREN IN ZOO PLANCKENDAEL

Warm nieuws uit ZOO Planckendael in deze koude winterdagen. Voor het eerst zijn er in het Mechelse dierenpark twee Afrikaanse stekelvarkens geboren. “We zagen de twee pluizige jongen al vinnig naast hun mama lopen. Ze doen het heel goed en drinken enthousiast”, zegt verzorgster Jolien.

Zonder stekels

Bevallen van een dier met stekels klinkt misschien pijnlijk, maar dat is het niet. “Bij de geboorte zijn stekelvarkens nog donzig. De jongen hebben wel al haren en die zullen elke dag verharden. Die stekels gebruiken ze immers om zich te kunnen verdedigen tegen vijanden. Binnen vier of zes weken zijn ze net zo scherp als bij hun ouders”, legt Jolien uit.

De geboorte van de tweeling is uniek voor de dierentuin. Al meer dan 25 jaar wonen er Afrikaanse stekelvarkens, maar in de hele periode was er nooit een match qua ouderpaar. Tot nu! Het was de eerste bevalling van moeder Stekeltje, maar in het gezelschap van vader Loki liep alles vlot. Ook stekelvarken Hamsa, die bij het duo in het verblijf woont, kon alles volgen.

Razendsnel groot

Of de pasgeboren dieren jongens of meisjes zijn, weet het dierenpark nog niet. “Wij laten het jonge gezin graag met rust, dat hebben ze nodig in die eerste dagen samen. Over twee weken zal de dierenarts de kleine stekelvarkens komen onderzoeken. Dan weten we ook welk geslacht ze hebben.” Wat wel al zeker is, is dat de dieren een naam met de letter W zullen krijgen, zoals alle andere pasgeborenen in 2021 in ZOO Planckendael.

De kleintjes verbergen zich nog vaak onder de moeder, maar binnenkort zal er dus een familie van vijf dieren te zien zijn. “We genieten nu volop van hun groei”, zegt verzorgster Jolien. “Afrikaanse stekelvarkens worden immers heel snel groot. Over drie maanden zullen ze er al hetzelfde uitzien als hun ouders. Dus elke dag is er wel iets nieuws op te merken bij hen.”

Bron: ZOO/Planckendael

Foto's: Jonas Verhulst

ZOO Planckendael verwelkomt eerste ooievaars van het jaar

De grootste ooievaarskolonie van het land komt terug thuis

Met open armen verwelkomt ZOO Planckendael de eerste ooievaars die terugkeren na zes maanden afwezigheid. Dertien terugkomers zijn neergestreken in het Mechelse dierenpark. ZOO Planckendael is heel het jaar door ook de vaste thuis van een groep van twintig oudere ooievaars die de trek naar het Zuiden niet meer waagt. De kolonie telt ondertussen zo’n 180 vogels met gemiddeld 100 nieuwe kuikens per jaar. Wordt 2021 opnieuw een record?

Het is een jaarlijkse traditie waar heel het park naar uitkijkt: de thuiskomst van de ooievaarskolonie. En nu is het zover, de eerste dertien nieuwe gasten zijn geland! Vermoedelijk zijn deze vroege vogels niet helemaal naar het verre Zuiden getrokken maar overwinterden ze dichter bij huis. De ooievaars die helemaal naar Zuid-Spanje en Afrika trokken verwacht het park eind februari.

Ooievaars zijn nesttrouw. Bij hun aankomst gaan ze op zoek naar hun nest van vorig jaar en beginnen takken te verzamelen om het nest opnieuw op te bouwen. Het typische geklepper van de ooievaars werd gemist tijdens de wintermaanden en hun terugkeer kondigt het begin van de lente aan!

De ooievaar is een graag geziene gast in ZOO Planckendael. De medewerkers van het park leggen de dieren dan ook in de watten. Bestaande nesten worden verstevigd, nieuwe nestwielen worden geplaatst om voldoende broedplaatsen te voorzien. De vogels zijn dan ook onlosmakelijk verbonden met ZOO Planckendael. Het park bracht de ooievaar helemaal terug naar West-Europa. De oorspronkelijke Planckendaelgroep startte in 1990 met zes dieren en breidde uit tot de grootste kolonie van het land die nu 180 vogels telt.

Record in 2020

In 2020 telde het park 77 bezette nesten, 11 koppels meer dan het jaar voordien. Een absoluut record! Gemiddeld telt een ooievaarsnest 2 à 3 jongen. Jaarlijks mag ZOO Planckendael meer dan 100 kuikens verwelkomen. Elk jong krijgt een ring rond de poot en enkele veertjes worden bewaard voor DNA-onderzoek. In 2020 ringden de verzorgers 113 kuikens. Sinds de start van de tellingen in 1990 werden al meer dan 1500 ooievaars geringd in ZOO Planckendael.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

NIEUWJAARSBABY VOOR BONOBOGROEP VAN ZOO PLANCKENDAEL

ZOO Planckendael kon zich geen betere start van het nieuwe jaar wensen. Vannacht beviel bonobo Nayembi. Ze kreeg haar jong middenin de bonobogroep in het vernieuwde en uitgebreide bonoboverblijf in ZOO Planckendael en houdt het stevig tegen zich aan. ZOO Planckendael is de bonobo autoriteit in Europa en coördineert al meer dan 30 jaar het Europese kweekprogramma (EEP) van de bedreigde bonobo’s en beheert wereldwijd het stamboek.

Zwart bolletje op de buik

De eerste weken is het kleintje moeilijk te zien, zo zwart tegen zwart. Bovendien houden zowel moeder als jong elkaar stevig vast. Nayembi, 14 jaar oud, vlooit en zoogt haar jong liefdevol. In 2021 krijgen alle borelingen in Planckendael een naam met een W, en traditiegetrouw voor de bonobo’s een naam in Lingala of Swahili. “De groep telt 12 vrouwtjes, 7 mannetjes en de boreling.

Bedreigd

De mensapen zijn bedreigd, schattingen van het aantal bonobo’s in de natuur lopen uiteen van 15.000 tot 50.000. Bonobo’s komen enkel voor ten zuiden van de Congostroom. De dieren worden gedood voor hun vlees of gevangen en verkocht als gezelschapsdier. De grootste bedreiging is de vernieling van de tropische bossen waarin ze leven.

ZOO Planckendael coördineert wereldwijd stamboek

Met enthousiasme coördineert ZOO Planckendael al meer dan 30 jaar het Europese kweekprogramma (EEP) van de bedreigde bonobo’s en beheert wereldwijd het stamboek. Zo bepaalt Planckendael over de hele dierentuinwereld de samenstellingen van de groepen en de kweekcombinaties. In Mechelen werden al 20 bonobo’s geboren. Zekerheid rond het vaderschap in zo’n grote groep krijgt Planckendael pas na DNA-analyse van een haarstaal van de pasgeborene in het labo van het eigen wetenschappelijk centrum, Centre for Research and Conservation (CRC).

Eigen wetenschappers in Congo en bonobo-onderzoekscentrum in Planckendael

Sinds 1992 bestuderen wetenschappers van het eigen wetenschappelijk centrum (CRC) uit binnen- en buitenland het gedrag van bonobo’s in ZOO Planckendael. Nergens ter wereld kan er zo veel informatie worden vergaard. Door de grotere groep zijn er meer interacties, meer voer voor biologen, antropologen, psychologen en andere wetenschappers. Alles in functie van het kweekprogramma en het soortbehoud. De analyses helpen Planckendaels eigen wetenschappers in Congo, waar de dieren moeilijker te volgen zijn. Ze bestuderen er natuurlijk bonobogedrag en hun leefgewoonten. Er worden urine-, mest- en haarstalen verzameld voor DNA-onderzoek. De inspanningen van de dierentuinen zijn dan ook heel belangrijk om het voortbestaan van de soort veilig te stellen. Lees meer over het wetenschappelijk werk van ZOO Planckendael op www.ZOOScience.be.

Bron & foto's: Zoo/ Planckendael

Koningin Elisabethzaal, ZOO Antwerpen en ZOO Planckendael blikken terug op een historisch coronajaar met donkerrode cijfers. Toch blijft abonneefamilie groeien.

De Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen (KMDA) sluit dit historische coronajaar gehavend af. In 2019 ontvingen beide dierentuinen nog meer dan 2 miljoen bezoekers. Dit coronajaar telt slechts 53% bezoekers: een verlies van 1 miljoen ontmoetingen. Ook het Elisabeth Center met de gekende Koningin Elisabethzaal deelt in de klappen. Gelukkig tonen de abonnees hoop en vertrouwen, want beide dierentuinen kunnen rekenen op de onvoorwaardelijke steun van de grootste abonneefamilie van Europa. Hun aantal steeg zelfs met 1,6%, van 216 000 naar 220 000 fans.

Twee lockdowns, een beperkte capaciteit aan bezoekers, een hittegolf en een provinciale campagne om Antwerpen te mijden, wegen zwaar door op de werking van ZOO Planckendael, ZOO Antwerpen en het Elisabeth Center Antwerp. ZOO Serpentarium ging zelfs bijna niet open in 2020.

In totaal leed de KMDA in 2020 een geschat omzetverlies van €22 miljoen. In 2020 dwarsboomt het coronavirus alle ambities. Iedereen wordt geraakt, de KMDA niet in het minst. De balans is uit evenwicht, maar de betrokkenheid van abonnees en werknemers is groot.

Abonneefamilie groeit

De abonnees, de allergrootste en trouwste fans van ZOO Antwerpen en ZOO Planckendael groeien uit tot 220 000 individuen. Daarmee kunnen de parken rekenen op de grootste dierentuinfamilie van Europa. “Fantastisch hoe onze familie ons ondersteunt in deze moeilijke tijden! Al die mooie en warme gebaren geven ons de moed om vol te houden en verder te gaan” vertelt algemeen directeur Dries Herpoelaert. ‘Al is het worstelen met de bezorgdheid over compensatie voor de toekomst’.

#ZOOsamen: een onverhoopt succes

Dat de dierenparken kunnen rekenen op veel fans wordt ook duidelijk in de verdubbeling van het aantal peters: een enorm succes. De KMDA startte een webshop www.ZOOsamen.be om de kosten van voeding en verzorging te helpen dragen. De vaste voedingskosten bedragen maandelijks € 900 000. Op ZOOsamen.be kan je venkel voor de okapi’s, wortelen voor de olifanten, zelfs een vispakket voor de zeehonden doneren. In coronatijd verhoogde het fiscaal voordeel van giften vanaf € 40 tijdelijk naar 60% in plaats van 45%. Eind 2020 stond er een 70 000 euro op de teller. Ook al is dit slechts voeding voor een aantal dagen, het initiatief is nobel en hartverwarmend. Enkele fans nemen zelfs privé-initiatieven en steunen op die manier. Alle kleine beetjes helpen.

2020 in ZOO Antwerpen

Het dierenleven liet zich in deze coronaperiode niet van de wijs brengen, het was druk in beide parken. ZOO Antwerpen opende de nieuwe, grote Savanne met het gerestaureerde Rundergebouw en ontving de twee witte neushoorns Timbo en Amiri. In de Mensapenvallei werd een tweede gorilla geboren. Nieuwe publiekslieveling Vizazi is een speelkameraad voor jonge Thandie. Een succes voor het kweekprogramma voor deze bedreigde mensapensoort waar ZOO Antwerpen actief aan deelneemt. Ook bij de chimpansees verwelkomde ZOO Antwerpen twee dames: Mia en Marit. Als stamboekhouder van de okapi’s was het druk door de aankomst van okapi’s Zaïre en Semuliki, die in het kweekprogramma een belangrijke rol gaan spelen. Verder zag een uniek kwartet flamingokuikens het leven, werden er drie zussen mississippi-alligators door het dak van het gerenoveerde Reptielengebouw getild en werden de nieuwe speelzones het Leeuwenpad en de Berenvallei ingespeeld.

2020 in ZOO Planckendael

In 2020 noteert ZOO Planckendael ook enkele belangrijke geboortes: kordofangiraf Valeye, Indische neushoorn Vaiana en bonobo Vyombo. Op de savanne verwelkomde ZOO Planckendael nieuwe giraffenkweekman Matombu en een nieuwe diersoort, de kritisch bedreigde mhorrgazellen. Bezoekers van het park konden tijdens de hittegolf genieten van de nieuwe speelzone aan de Kinshasaboot. De grootste ooievaarskolonie van België groeide voor het vijfde jaar op rij aan tot 180 vogels en 77 nesten.

2020 in Elisabeth Center Antwerp

Het Elisabeth Center Antwerp (ECA) huisvest de Koningin Elisabethzaal en het congrescentrum Flanders Meeting & Convention Center Antwerp (FMCCA), A Room with A ZOO op internationaal vlak. In 2020 bleef het aantal events en voorstellingen dramatisch laag. Sinds de lockdown in maart mocht het ECA op 15 september terug de deuren openen met een uitzonderlijke maximumcapaciteit van 1029 deelnemers. Sinds dan waren de evenementen op één hand te tellen.

ZOO Antwerpen nam het initiatief om een concertreeks ZOOlala te organiseren: de ZOO voor artiesten en artiesten voor de ZOO. De opbrengsten zouden naar de ZOO gaan. Op 23 oktober, de vooravond van de première, werd de capaciteit plots weer beperkt tot 200 personen. Eén concert konden en wilden we toch zeker laten doorgaan, alleen al om de goesting te behouden ook al betekende dit extra kosten en leden we verlies.

Nog meer evenementen werden geschrapt: geen gezellige ZOOmerbar in juli en augustus, geen lichtfestivals in beide parken.

Uitkijken naar 2021

Normaal kijken de parken met de jaarwisseling vooruit, naar de toekomst vol mooie plannen. Maar corona strooit roet in het eten, alles wordt herbekeken in de tijd. In beide dierentuinen worden de projecten voorlopig on hold geplaatst.Voor ZOO Antwerpen gaat dit over het Jubileumcomplex met ruimte voor de zeeleeuwen en twee bedreigde, grote kattensoorten, de sneeuwluipaarden en de amoertijgers. Voor ZOO Planckendael ligt het project met de orang-oetans voorlopig stil.

Bron: Zoo Antwerpen

Foto's: Jonas Verhulst/ Jokko

Bonobo Vyombo geboren in grote bonobogroep van ZOO Planckendael

Op één na grootste bonobogroep in Europa telt nu 19 individuen

In de nacht van 31 oktober op 1 november, net voor de tweede lockdown, beviel bonobo Kianga. Ze kreeg haar jong middenin de bonobogroep in het vernieuwde en uitgebreide bonoboverblijf in ZOO Planckendael en houdt het stevig tegen zich aan. Door deze geboorte telt de op één na grootste bonobogroep in Europa nu 19 individuen. De bonobo-autoriteit van ZOO Planckendael groeit nog.

VERRASSEND PAKKETJE

Kianga houdt haar kleintje zo dicht tegen zich aan, dat verzorger Joris het initieel zelf niet opmerkte: “Bij de ochtendroutine focus ik me zo op het dier dat ik het kleine, zwarte wezentje tegen haar buik eerst niet opmerkte. Ze heeft me mooi verrast!” Een pasgeboren bonobo weegt maar 1,3 tot 2 kilo. De eerste weken is het kleintje moeilijk te zien, zo zwart tegen zwart. Bovendien houden zowel moeder als jong elkaar stevig vast. Kianga vlooit en zoogt haar jong liefdevol. Nu we enkele weken verder zijn, kunnen de verzorgers het geslacht bevestigen: Het is een jongen en hij heet Vyombo. In 2020 krijgen alle borelingen in Planckendael een naam met een V, en  traditiegetrouw voor de bonobo’s een naam in Lingala of Swahili. “Niet eenvoudig. We kozen deze keer voor de schone klank en niet voor de betekenis, want dan zouden we kiezen voor ‘gereedschap’ of zelfs ‘vaat’” vertelt verzorger Joris lachend. De groep telt 12 vrouwtjes en nu 7 mannetjes.

ZOO PLANCKENDAEL COÖRDINEERT WERELDWIJD STAMBOEK

Met enthousiasme coördineert ZOO Planckendael al meer dan 30 jaar het Europese kweekprogramma (EEP) van de bedreigde bonobo’s en beheert wereldwijd het stamboek. Zo bepaalt Planckendael over de hele dierentuinwereld de samenstellingen van de groepen en de kweekcombinaties. In Mechelen werden al 19 bonobo’s geboren en deze of volgende maand verwacht Planckendael nog meer mooi nieuws. “Dan komt bonobo nummer 20 er aan, de 20ste boreling in Planckendael en de 20ste bonobo voor deze groep. Want ook vrouwtje Nayembi verwacht een kleintje”, vertelt verzorger Joris. Zekerheid rond het vaderschap in zo’n grote groep krijgt Planckendael pas na DNA-analyse van een haarstaal van Vyombo in het labo van het eigen wetenschappelijk centrum, Centre for Research and Conservation (CRC). De mannetjes Vifijo, Zamba en Habari zijn de kanshebbers.

EIGEN WETENSCHAPPERS IN CONGO EN BONOBO-ONDERZOEKSCENTRUM IN PLANCKENDAEL

Sinds 1992 bestuderen wetenschappers van het eigen wetenschappelijk centrum (CRC) uit binnen- en buitenland het gedrag van bonobo’s in ZOO Planckendael. Nergens ter wereld kan er zo veel informatie worden vergaard. Door de grotere groep zijn er meer interacties, meer voer voor biologen, antropologen, psychologen en andere wetenschappers. Alles in functie van het kweekprogramma en het soortbehoud. De analyses helpen Planckendaels eigen wetenschappers in Congo, waar de dieren moeilijker te volgen zijn. Ze bestuderen er natuurlijk bonobogedrag en hun leefgewoonten. Er worden urine-, mest- en haarstalen verzameld voor DNA-onderzoek. De inspanningen van de dierentuinen zijn dan ook heel belangrijk om het voortbestaan van de soort veilig te stellen. Lees meer over het wetenschappelijk werk van ZOO Planckendael op www.ZOOScience.be.

BEDREIGD

De mensapen zijn bedreigd, schattingen van het aantal bonobo’s in de natuur lopen uiteen van 15.000 tot 50.000. Bonobo’s komen enkel voor ten zuiden van de Congostroom. De dieren worden gedood voor hun vlees of gevangen en verkocht als gezelschapsdier. De grootste bedreiging is de vernieling van de tropische bossen waarin ze leven.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ZOO Antwerpen strijdt mee tegen illegale handel tijdens Operatie Thunder

De wereldwijde handel in wilde dier- en plantensoorten heeft een grote impact op de biodiversiteit. Om dit probleem een halt toe te roepen, begeleidt ZOO Antwerpen het douanepersoneel van de luchthaven bij het herkennen van bedreigde diersoorten. Tijdens controles van de douane en CITES-experten van de FOD Volksgezondheid werden onder andere een gerookte aap en drie kilogram krokodillenvlees in beslag genomen. “Een serieuze inbreuk op de wet en potentieel gevaarlijk”, zegt Philippe Jouk van ZOO Antwerpen. “Net daarom blijft het belangrijk om de mensen te sensibiliseren.”

De vier controles vonden afgelopen september en oktober plaats in het kader van ‘Operatie Thunder 2020’. Deze internationale operatie wordt jaarlijks door Interpol en de Werelddouaneorganisatie op poten gezet met als doel om de handel in illegale dieren en planten aan banden leggen. België inspecteerde dit jaar de bagage van reizigers uit West- en Centraal Afrika. Tijdens deze controles werd het douanepersoneel van Brussels Airport bijgestaan door de CITES-experten van de FOD Volksgezondheid en het wetenschappelijk comité van CITES (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora). In België regelt de cel CITES van de FOD Volksgezondheid de internationale handel in bedreigde diersoorten. Onder andere Philippe Jouk van ZOO Antwerpen hielp hen om illegale van niet-illegale bagage te onderscheiden.

Gerookte aap en krokodillenvlees

De wereldwijde handel in wilde planten- en diersoorten is een lucratieve activiteit waarvan de omzet geschat wordt op miljarden euro’s per jaar. Als deze handel niet gecontroleerd of gereglementeerd wordt, kan die een bedreiging voor het voortbestaan van deze soorten in de natuur vormen. Doelgerichte controles van de douanediensten moeten voorkomen dat bedreigde dieren en planten, bushmeat, wild vlees uit de tropen, ivoor of koraal het land binnenkomen of vanuit Brussel verder reizen. De buit van de controles die afgelopen september en oktober onder leiding van CITES werden uitgevoerd, was niet min. “Eén passagier had een volledig gerookte aap bij zich, die bedoeld was als voeding. Bij een andere reiziger vonden we drie kilogram krokodillenvlees”, zegt Jouk. “Wanneer we vaststellen dat de import niet conform de wetgeving is, wordt door de douane een proces-verbaal opgesteld. Daar hangen flinke boetes aan vast.”

Gevaar

Elk jaar komt naar schatting 44.400 kilo bushmeat aan op Brussels Airport. De illegale import van vlees van wilde dieren uit de tropen is nefast voor de biodiversiteit en vormt een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid. “Sommige apensoorten of antilopen zijn met uitsterven bedreigd. Door hun vlees te eten of te verhandelen, komen deze diersoorten nog meer onder druk te staan”, zegt Jouk. “Daarnaast is woudvlees een potentieel gevaar voor de volksgezondheid. Het kan ziektes zoals apenpokken of virale infecties het land binnenbrengen.” Al het in beslaggenomen materiaal wordt in opdracht van de douane door een gespecialiseerde firma vernietigd.

Delicatesse

De drijfveren om wild vlees Europa binnen te brengen, zijn talrijk. “Bepaalde vleessoorten worden als delicatesse beschouwd en leveren flink wat geld op. Voor andere reizigers is het vlees een herinnering aan thuis. Ook traditie en cultuur spelen een belangrijke rol.” Toch ziet Philippe Jouk een positieve evolutie. “Vandaag wordt er tijdens controles al veel minder in beslag genomen dan een aantal jaren geleden. Het is duidelijk dat de controles en heldere wetgeving hun vruchten afwierpen”, concludeert Jouk.

Bron: ZOO Antwerpen

Foto's: ZOO/Jonas Verhulst

Jonge Zweedse Mia en Marit verrijken de chimpanseegroep in ZOO Antwerpen

Nieuwe chimpansees Mia en Marit arriveerden samen met hun verzorger in ZOO Antwerpen. Deze jongedames van 12 en 14 jaar oud komen de groep van tien chimpansees in de Mensapenvallei verrijken. ZOO Antwerpen neemt deel aan het EEP (EAZA Ex-situ Programme), het Europese kweekprogramma voor chimpansees en mag op termijn uitkijken naar een kweekaanbeveling.

ZOO Antwerpen is heel blij met de komst van deze twee jongedames. Met hun introductie zal de groep aanzienlijk verjongen. Curator Sarah bevestigt: “Ook in de natuur zijn in een chimpanseegroep alle leeftijdsklassen vertegenwoordigd. De dynamiek die hun komst zal geven, zal de ganse groep verrijken en hun welzijn nog verbeteren.” Bij chimpansees moet het leiderschap en de onderlinge hiërarchie constant bevestigd worden met veel kabaal en veel beweging. Strijd en imponeergedrag is in een chimpanseesamenleving gezonde en dagelijkse kost. “Deze introductie zal hun sociale structuur ten goede komen!”

Uitzwaaien

Curator Sarah vertelt de beweegredenen van hun vertrek uit Zweden: “De twee vrouwtjes werden vruchtbaar en verlaten dan, net zoals in de natuur, hun geboortegroep om aan te sluiten bij een andere groep om zich daar voort te planten. Mia en Marit zijn van karakter niet uitgesproken dominant, wat hen een mooie plaats in onze groep kan geven. Toch blijft het onvoorspelbaar hoe dieren op elkaar reageren.” Hun verzorger begeleidde de chimpansees op hun reis uit Kolmården Zoo in Zweden en blijft de eerste dagen in Antwerpen om zowel de dieren als de verzorgers te steunen en te helpen om elkaar beter te leren kennen.

Introductie

Eind vorig jaar kreeg de Antwerpse chimpanseegroep van vijf mannen en twee vrouwen al het gezelschap van drie vrouwen. Zo verbeterde de geslachtsratio en de groepsgrootte. De introductie nam één maand in beslag en was heel succesvol. De groep is meer in evenwicht en bij de mannen profileerde zich een duidelijke baas: Arnold. Je leest meer over deze introductie op het wetenschappelijk platform www.zooscience.be. ZOO Antwerpen boogt op deze ervaring en verwacht dat deze introductie meer tijd zal vragen.

Aangeleerd gedrag

Bij chimpansees, net als bij gorilla’s, is oudergedrag en de zorg voor hun jongen niet aangeboren. Ze moeten dit gedrag bij andere vrouwtjes zien en na-apen. Mia en Marit zijn samen opgegroeid in een grote groep. Ze hebben de ervaring beleefd, hopelijk mogen ze op termijn deze zelf in praktijk brengen. Curator Sarah: “Na een succesvolle introductie zal er nog wat tijd overgaan tot Mia en Marit helemaal gesetteld zijn. Kunnen we daarna beginnen dromen van kleine chimpanseetjes?”

Bron: ZOO/Antwerpen

Foto's: Kolmarden zoo/ Jonas Verhulst